اتصالات پنوماتیک

آشنایی با اتصالات پنوماتیک

برای اتصالات اجزاء گوناگون یک سیستم پنوماتیک، کنترل فشار هوای داخل سیستم و تغییر جهت هوای فشرده از قطعاتی با عنوان اتصالات پنوماتیک استفاده می‌ شود. این قطعات اجزای مختلف سیستم را در کنار یکدیگر نگه داشته و باعث افزایش سرعت سیستم می شود. سیستم پنوماتیکی هم مانند سایر سیستم پیشرفته دیگر، برای اتصال ‌اجزای مختلف به یکدیگر به رابط‌هایی نیاز دارد که این اجزا را به هم متصل کرده و در بین آن‌ها ارتباط لازم را ایجاد کند. اتصالات پنومانیک از جنس فلزی ( برنجی یا کروم)، آلومینیومی، پلاستیکی و پلیمری ساخته می‌شوند و در برابر عوامل بیرونی و فشار، مقاومت خوبی از خود نشان می دهند.

اتصالات پنوماتیک چیست؟

سیستم های فشار پنوماتیک دارای فرآیندی می باشد که در آن عملیات توسط گاز تحت فشار یا هوای فشرده انجام می گیرد. اتصالات پنوماتیک، انتقال نیرو به وسیله حرکت کنترل شده گازهای تحت فشار از جمله هوا را نشان می دهند. در هر سیستمی که مجهز به اتصالات پنوماتیک باشد، گازهای تحت فشار، به طور معمول از طریق یک شبکه ضد هوای لوله های سفت و سخت یا شلنگ های مقاوم و انعطاف پذیر به مکان مورد نظر انتقال می یابند.

اکثرا این لوله ها و شلنگ ها با استفاده از اتصالات فیتینگ پنوماتیک، کوپلینگ ها، شیرآلات و آداپتورها به یکدیگر متصل می شوند. به طور کلی، اتصالات پنوماتیک می تواند از هر نوع اتصال دهنده ای که برای اتصال اجزا یا دستگاه ها در یک سیستم پنوماتیک و تحت فشار طراحی شده است، باشند.

این سیستم ها و اتصالات، امروزه از ساخت و ساز، مونتاژ و راه اندازی خط تولید تا تنوع گسترده ای از ماشین آلات صنعتی، ابزار دستی و تجهیزات میز کار، به صورت گسترده ای در تمام صنایع و کاربردها مورد استفاده قرار می گیرند. در بیشتر محیط های محل کار، قدرتی که سیستم پنوماتیک نشان می دهد، به طور معمول می تواند همه کاره، قابل اعتماد، مقرون به صرفه و ایمن تر از تنظیماتی باشد که به وسیله موتورهای الکتریکی متفاوت و محرک ها تأمین می شود.

اجزای اتصالات پنوماتیک

اجزای اتصالات پنوماتیک می تواند شامل قطعاتی همچون پیپ، لوله و شلنگ باشند.

  • شلنگ

برای ساخت شلنگ از لایه های مواد متفاوتی استفاده می شود. شلنگ ها از انعطاف پذیری بالایی برخوردار می باشند و شرایط مناسب برای حرکات قطعات را فراهم می کنند و بعد از گذشت مدتی در زمان فرسودگی بایستی تعویض شوند.

  • لوله

برای ساخت لوله ها از مواد جامد استفاده می شود و با ظاهری سخت و سفت نمایان می شوند.

  • پیپ

پیپ ها نیز از مواد جامد تولید شده اند و از سختی قابل توجهی برخوردار می باشند. پیپ ها دارای انعطاف کمتری نسبت به لوله هستند.

کاربرد اتصالات پنوماتیک

برای متصل کردن اجزای پنوماتیک از اتصالات پنوماتیک و برای تغییر فشار هوای ورودی و یا تغییر جهت آن از اتصالات مینیاتوری استفاده می شود. اتصالات یا فیتینگ پنوماتیک به عنوان ابزارهای دقیق در کنترل مورد استفاده قرار می گیرند و در صنایع گوناگونی مانند داروسازی، صنعت خودرو، جک های پنوماتیک و … کاربرد دارند.

خطرات ناشی از عدم کارکرد درست اتصالات پنوماتیک

همان طور که گفته شد اتصالات پنوماتیک از نظر نوع کارکرد و شکل هندسی انواع گوناگونی دارند. به طور معمول ابعاد این اتصالات از اتصالات هیدرولیکی و مکانیکی کوچک تر و ظریف تر می باشد و فشار روی این نوع از اتصالات نباید بیشتر از حد مجاز باشد. مطابق با استانداردهای بین المللی حداکثر فشار روی یک اتصال پنوماتیک می تواند 10 بار باشد.

به دلیل وجود هوای فشرده در صورت قطع شدن ناگهانی اتصال، خطراتی مانند انفجار سیستم، اپراتور یا کاربر سیستم را تهدید خواهد کرد.

استفاده از سیستم های پنوماتیکی مزایای بسیار زیادی دارد، اما اگر حتی یکی از اتصالات به درستی نصب نشده باشند، خطرات بسیار زیادی کاربران را تهدید خواهد کرد. همان طور که می دانیم، کمپرسور حکم قلب یک سیستم پنوماتیکی را دارد و با فشرده کردن هوا، نیروی محرکه اصلی داخل لوله ها و شیلنگ ها را فراهم می کند. اگر اتصالات دارای نشتی باشند، فشار کاری کمپرسور به شدت بالا می رود و در صورت سوختن یا از کار افتادن کمپرسور باید هزینه زیادی صرف تعمیر یا خرید یک کمپرسور جدید شود. در نتیجه در انتخاب و نصب اتصالات پنوماتیکی بایستی دقت عمل بالایی به کار برد.

یک بست یا اتصال پنوماتیک مطمئن می تواند ایمنی کل سیستم را تضمین کند. علاوه بر خطرات و هزینه ها، جهت و فشار جریان هوا در سیستم های پنوماتیکی نیز بسیار مهم می باشند و اگر اتصال به درستی عمل نکند، فشار هوای بیش از حد یا جریان هوا در سمت مخالف می تواند به سایر قطعات آسیب جدی برساند.

نری و مادگی در اتصالات پنوماتیک یعنی چه؟

از اصطلاحاتی که در زمینه اتصالات پنوماتیک استفاده زیادی دارند، نری (Male) و مادگی (Female) می باشد. به طور مثال دو شاخه شارژر موبایل را نری و پریز برق را مادگی می گویند.

سایز نری و مادگی و نوع رزوه و مهره اهمیت بسیاری در انتخاب اتصال پنوماتیکی دارند.

اتصالات پنومانیکی از طریق انواع گوناگونی تقسیم بندی می شوند که در ادامه به توضیح آن می پردازیم

انواع اتصالات پنوماتیک بر اساس نوع عملکرد

  • اتصالات یک سر دنده دار و یک سر شیلنگ دار (Threaded to Tube Fittings)

عملکرد این دسته از اتصالات، برقراری جریان و ارتباط مستقیم بین شیر یا کمپرسور با یک شیلنگ یا لوله می باشد.

در این حالت هوای متراکم شده موجود در کمپرسور یا هوای ذخیره شده پشت شیر، به وسیله اتصالات به درون شیلنگ یا لوله منتقل شده و وارد سیستم می شود.

یکی از مواردی که هنگام خرید حتما باید به آن دقت کنید، اندازه دنده و شیلنگ و تطبیق آن با اندازه نری و مادگی اتصال می باشد.

  •  اتصالات دو سر شیلنگ دار (Tube to Tube Fittings)

در این دسته از اتصالات، هر دو طرف نری و مادگی اتصال پنوماتیکی به شیلنگ متصل می شوند و برعکس دسته قبلی، خبری از اتصال از طریق شیر یا کمپرسور نمی باشد.

همان گونه که از اسم این قطعه مشخص است، از این نوع اتصالات برای ایجاد ارتباط بین دو شیلنگ در سیستم استفاده می شوند. به طور معمول هنگامی که طول شیلنگ کوتاه باشد، کاربر مجبور به استفاده از این نوع اتصال می شود.

همچنین در برخی از مواقع از این نوع اتصالات برای تبدیل سایز شیلنگ استفاده می شود، به طور مثال یک شیلنگ 6 با یک اتصال به شیلنگ 4 متصل می شود تا فشار و سرعت هوای ورودی کنترل شوند.

  • اتصالات کنترل جریان (Flow Control Fittings)

این دسته از اتصالات پنوماتیکی کاربرد بسیار واضح و البته بسیار مهمی دارند. فشار هوای متراکم شده درون سیستم پنوماتیکی تاثیر مهمی در عملکرد کل سیستم دارد.

به طور مثال سرعت حرکت یک جک پنوماتیک که در آن از گاز فشرده شده به جای روغن استفاده می شود، به جریان هوا وابسته است.

این مدل از اتصالات همانند شیرهای آب عمل کرده و سرعت ورود و خروج جریان را کنترل می کنند.

این نوع از فلو کنترل ها می توانند به صورت ترکیبی، به طور مثال ترکیب یک اتصال دو سر شیلنگ دار با یک فلو کنترل باشند تا به صورت همزمان با یک تیر دو نشان زده شود.

  • اتصالات قطع کننده (Stop Fittings)

این نوع از اتصالات معمولا هوشمند طراحی می شوند و به طور هم زمان به یک سنسور متصل می باشند.

سنسور، حجم و فشار هوای داخل سیستم را اندازه گیری می کند و اگر که فشار هوا بیشتر از حد لازم باشد، با ارسال یک پیام به اتصالات قطع کننده، جلوی عبور هوا را گرفته و جریان قطع می شود.

این دسته از اتصالات با داشتن قیمت زیاد فقط در سیستم های کنترل منطق پنوماتیک استفاده می شوند.

  • اتصالات یک طرفه  (Check Valve Fittings)

در سیستم های پنوماتیکی نباید هوای خروجی به خط لوله اولیه بازگردد، به همین دلیل از اتصالات پنوماتیک یک طرفه استفاده می کنند. این اتصال اجازه عبور هوا از نقطه A به B را می دهد، اما جلوی بازگشت هوا از B به A را می گیرد.

  • اتصالات پنوماتیک کوپلینگ (Coupling)

واضح ترین مثال برای لمس یک سیستم پنوماتیکی، پمپ های گاز و مخازن CNG خودروها می باشند. اگر دقت کرده باشید اپراتور نازل را به مخزن گاز خودروی شما متصل می کند و پس از تمام شدن سوخت گیری آن را جدا می کند. نازل های سوخت گیری در پمپ های گاز از نوع کوپلینگ می باشند.

از اتصالات کوپلینگ برای ایجاد یک اتصال موقتی و کوتاه مدت استفاده می شود و به طور معمول پس از اتمام کار بلافاصله می توان کوپلینگ را از محل اتصال جدا کرد.

انواع اتصالات پنوماتیک بر اساس نوع اتصال

طراحی اتصالات بایستی به گونه ای باشد که سیستم با افت فشار مواجه نشود، چراکه این امر باعث اختلال در عملکرد صحیح سیستم می شود. فشار،دما و محیط کاری از فاکتورهای مهم در اتخاب نوع اتصالات مناسب می باشند. با افزایش دما، فشار کاری در این اتصالات کاهش زیادی می یابد. انواع مختلف اتصالات به شکل زیر می باشند.

  • اتصالات  مستقیم

در اتصالات مستقیم از پیچ و مهره استفاده می شود. یک سمت قطعه به لوله و سمت دیگر آن به قطعه دیگر سیستم متصل می باشد. در واقع همانند یک آداپتور عمل می کند. اتصالات مستقیم یکی از پر کاربرد ترین نوع اتصالات می باشند. عملکرد اتصالات مستقیم به این شکل است که یک سمت قطعه مورد نظر به شلنگ یا لوله وصل می شود و سمت دیگر آن نیز به قطعات دیگر متصل می شود.

  • اتصالات پنوماتیک L

این نوع از اتصالات به شکل L یا زانویی هستند و به آن ها اتصالات زاویه دار نیز می گویند. زاویه این نوع اتصالات 90 درجه می باشد. با اتصال زاویه دار می توان اتصال سیستم را به وسیله ی لوله ها تغییر داد. اتصالات فضای کمی را اشغال می کنند و کاربرد زیادی دارد و به صورت چند منظوره نیز کار می کند.

  • اتصالات پنوماتیک T

این نوع اتصالات، از پر کاربرد ترین اتصالات مربوط به فشار یا خلا می باشند و به شکل T طراحی شده اند. آن ها از نصب سریع، راحت، نشتی بسیار کم و ایمن برخوردار می باشند. با این نوع اتصال می توان قطعات را به شکل سه جانبه در کنار یکدیگر قرار داد.

  • اتصالات Y

اتصالات پنوماتیک نوع Y اتصالات سریعی می باشند که در ابزارهای هوایی، نساجی، حمل و نقل، خودرو، خطوط هوایی، بسته بندی و رباتیک کاربرد دارند. از مزایای استفاده از اتصالات Y این مورد می باشد که امکاناتی مانند قطع و وصل کردن سریع را داراست. همین طور در برابر خلا از استحکام مخزن خوبی نیز برخوردار است.

  • اتصالات چهار طرفه

این نوع اتصالات دارای یک ورودی و سه خروجی می باشند.

انواع اتصالات پنوماتيك از نظر نوع ارتباط

  • اتصالات توپی و اسليو

اتصالات پنوماتیک توپی برای اتصال اسلیو خارجی به فیتینگ داخلی به کار می رود. اسلیوها برای قطع و وصل کردن دو سر اتصالات کاربرد دارند و از آن ها برای اموری استفاده می شود که نیاز به اتصال و قطعی مکرر شلنگ دارند.

  •  اتصالات كمپرسوري (فشرده‌سازي)

اتصالات كمپرسوري، شامل تمامی اتصالاتي می باشند که از نیروی فشار برای اتصال اجزاي پنوماتيك استفاده مي‌كنند. در اتصالات استاندارد فشرده‌سازی از واشرهای فلزی، حلقه‌ها یا فرول‌ها براي متصل کردن اجزاء پنوماتيك استفاده مي‌شود. معمولا، با بستن یک مهره روی لوله و فرول، فشرده‌سازی و محکم کردن قطعه‌ها انجام مي‌گيرد.

  • اتصالات نوع Bite

اتصالات نوع Bite از دسته اتصالات كمپرسوري مي‌ باشند. در اين نوع از اتصالات، در هنگام فشار براي محكم كردن تجهيزات پنوماتيكي، يك پيچ تيز به قطعه پنوماتيكي متصل مي‌شود.

انواع رابط اتصالات پنوماتیکی

جدول زیر انواع رابط های اتصالات پنوماتیکی به همراه توضیحات و عملکردشان را نشان می دهد.

نوع رابط تعریف عملکرد
رابط  فشاری این نوع از اتصالات از بدنه اتصال، فشنگی و حلقه چنبری تشکیل شده است. این نوع رابط علاوه بر اتصال سریع و آسان، امکان اتصال محکم و ایمنی را نیز فراهم می سازد. جنس رابط فشاری به طور معمول از پلاستیک یا فلزات مختلف می باشد. رابط های پلاستیکی در سیستم هایی با فشار کاری پایین کاربرد دارند، درحالی که اتصالات فلزی در سیستم هایی با فشار کاری بالا استفاده می شوند.
رابط لوله رابط لوله به لوله در قطر، اندازه و مواد متفاوتی تولید می شود و از آن برای اتصال دو طول لوله، به شکل مستقیم یا زاویه دار، استفاده می شود. جنس شیلنگ ها یا لوله هایی که با این نوع رابط استفاده می شوند، به طور معمول نایلون، پلی اورتان یا پلی آمید می باشد.
رابط شیاردار این نوع اتصال از یک پیچ دوکی روی لبه داخلی (مادگی) یا بیرونی (نری) رابط تشکیل می شود. این نوع از اتصالات پنوماتیک با یک شیار مستقیم، اتصال محکمی بین قطعات ایجاد می کنند و احتیاج به یک لایه درزگیر برای استفاده در سیستم های پنوماتیک دارند.

انواع اتصالات پنوماتیک با توجه به جنس مواد اولیه

  • اتصالات برنجی

برنج در برابر خوردگی مقاوم است و به همین دلیل عملکرد بسیار مناسبی دارد.

  • اتصالات آلومینیومی

اتصالات آلومینیومی پنوماتیک به طور معمول برای کاربردهایی با فشار و چگالی کم استفاده می شوند. آلومینیوم سبک است و به دلیل مقاومت در برابر خوردگی انتخاب مناسبی می باشد، همچنین می تواند با سایر فلزات آلیاژ شود و مقاومت و چگالی آن افزایش پیدا کند.

  • اتصالات فولاد ضد زنگ و استیل

فولاد ضد زنگ بادوام می باشد و دارای مقاومت بالایی در برابر خوردگی است.

  • اتصالات پلاستیکی

در اتصالات پلاستیکی پنوماتیک از پلی پروپیلن استفاده می شود، چراکه دارای دوام بالا، قیمت پایین و سازگاری بالا با مواد دیگر است. می توان از آن در معرض هوا نیز استفاده کرد زیرا در برابر شرایط جوی، اشعه ماورابنفش و ازن مقاوم می باشد. از این نوع اتصال جهت استفاده برای آب و موارد اسیدی نیز استفاده می شود.

  • اتصالات کامپوزیت

کامپوزیت ها از ترکیبات مختلفی مانند کربن، گرافیت و فایبرگلاس ساخته می شوند. این مواد در کاربردهایی که نیازمند مقاومت شیمیایی بالا و دمای بالا است، مورد استفاده قرار می گیرند. این مواد دارای نقطه ذوب بالا، هدایت گرمایی و الکتریکی کم می باشند.

سایز اتصالات ‌پنوماتیک

از ویژگی‌های بارز اتصالات پنوماتیک، تولید آن با سایزهای گوناگون است، که کاربران می‌توانند آن را با سایزهای متناسب با نیاز خود خریداری کنند. سایز این محصول در کل شامل اندازه رزوه، قطر نامی و نوع رزوه می باشد که  در دو مدل رزوه‌ای و فشاری و همچنین در اشکال مخروطی و مستقیم طراحی شده است.

به طور کلی اندازه و ابعاد اتصالات، اندازه اسمی دنده اتصالات پنوماتیک را مشخص می کنند. به گونه ای که اندازه اسمی دنده اتصالات پنوماتیک عددی بین ۱.۶ اینچ تا ۱۱.۲ اینچ و قطر نامی دنده‌ها نیز دارای ابعاد ۷.۷۲ تا ۶۰ اینچ است.

همچنین برای اتصال شیلنگ‌های پنوماتیکی فشار قوی نیز اتصالاتی با سایز و ابعاد گوناگون که شامل ۱۰ ، ۱۲ و  ۱۴ می باشند وجود دارد. در موارد خاصی امکان دارد سایز شیلنگ بزرگتر و یا کوچکتر از سایز اتصال باشد که در این شرایط بایستی از تبدیل ‌هایی که معمولا با ابعاد ۸ به ۱۰ و ۸ به ۱۲ و ۱۰ به ۱۲ موجود هستند، استفاده کرد. همچنین سایز استاندارد اتصالات پنوماتیک بستگی به شکل آن دارد و بر این اساس شامل اشکال مستقیم، اشکال T شکل و اشکال Y شکل می باشد.

اطلاعات کافی در رابطه با سایز اتصالات پنوماتیک و به کارگیری درست از آن‌ها یکی از معقوله‌های بسیار مهم خصوصا در شیلنگ های پنوماتیک بوده که همواره باید مورد توجه تکنسین‌های حرفه‌های‌ مرتبط با این حوزه قرار گیرد.

به همین دلیل نیاز است که هنگام خرید، اتصالی انتخاب شود که سایز، شکل و مدل آن متناسب با نیاز کاربر باشد. ناگفته نماند که قیمت اتصالات پنوماتیک با توجه به نوع کاربرد، جنس و سایز آن متفاوت است.

نکات مهم هنگام استفاده از اتصالات پنوماتیک

پس از خرید اتصالات پنوماتیک، هنگام استفاده از این قطعات پنوماتیکی بایستی به یک سری نکات زیر توجه کرد.

  1. برای مصارف دیگری از آن ها استفاده نشود. به غیر از آنچه که آن اتصال پنوماتیکی خاص برای آن طراحی و ساخته شده است.
  2. هرگز قسمت آزاد کن اتصالات پنوماتیک را هنگامی که تحت فشار هستند ، لمس نکنید. (چراکه باعث جدا شدن شلنگ و منجر به آسیب می شود.)
  3. هیچ گاه فشار خارجی بیش از اندازه به علت کشش ، خمیدگی یا پیچاندن به اتصال پنوماتیکی اعمال نشود. (زیرا باعث شکسته شدن بدنه اتصال پنوماتیک و به وجود آمدن موقعیت های خطرناک می شود.)
  4. در مکان هایی که در معرض سیال خورنده ، آتش زا ، مواد شیمیایی ، آب دریا و یا بخار آب قرار دارند، نباید از این اتصالات استفاده کرد.
  5. هنگامی از اتصالات پنوماتیک استفاده کنید که تمام ناخالصی ها مانند گرد و غبار را از روی آن ها زدوده باشید.

نکات مهم در خرید اتصالات پنوماتیک

اتصالات بایستی به صورتی باشند که سیستم با افت فشار مواجه نشود چراکه در عملکرد صحیح سیستم اختلال ایجاد می کند. فشار، دما و محیط کاری از پارامترهای مهم در انتخاب اتصالات مناسب می باشند. با افزایش دما، فشار در این اتصالات کاهش پیدا می کند. در زمان خرید اتصالات پنوماتیک بایستی به موارد زیر توجه داشت:

  • نوع و سایز رزوه
  • سایز و اندازه شیلنگ
  • کیفیت، دقت و جنس در طراحی و ساخت اتصالات
  • نوع و مقدار کیفیت آلیاژ استفاده شده در اتصالات

چرا اتصالات پنوماتیک را از بهسام بخریم؟

  1. دارای گارانتی بی قید و شرط در بلند مدت
  2. دارا بودن نیروی متخصص برای نصب
  3. دارا بودن لوازم جانبی مورد نیاز
  4. قیمت متعادل و به صرفه به نسبت کیفیت
  5. پشتیبانی و راهنمایی استفاده از دستگاه
  6. راندمان نسبی بالای قطعات به نسبت رقبا
  7. استفاده از قطعات استاندارد و با کیفیت

خرید اتصالات پنوماتیک

در صورتی که قصد خرید اتصالات پنوماتیک با بهترین قیمت و ضمانت اصالت کالا را دارید با مراجعه به سایت بهسام پنوماتیک ، محصول مورد نظر خود را انتخاب و خریداری نمائید. همچنین برای اطلاعات بیشتر ، می توانید با کارشناسان فروش ما در شرکت بهسام تماس بگیرید.

تماس بگیرید